Wieluń i okolice – atrakcje, które warto zobaczyć
Wieluń i jego okolice to połączenie średniowiecznej historii, jurajskiego krajobrazu i dzikiej rzeki – a wszystko to w centralnej Polsce, w promieniu kilku godzin jazdy z Warszawy, Łodzi, Krakowa czy śląska. Region nie jest jeszcze zadeptany przez turystów, co sprawia, że zachował charakter, którego brakuje popularniejszym kierunkom. Ten przewodnik zbiera konkretne miejsca warte odwiedzenia – od bazy wypadowej nad Wartą po zabytki miasta i przyrodnicze osobliwości Załęczańskiego Parku Krajobrazowego.
Resort Stara Wieś – baza wypadowa w sercu Załęczańskiego Parku
Resort Stara Wieś leży w Załęczu Małym, tuż nad Wartą, w samym środku Załęczańskiego Parku Krajobrazowego – i to jest jego największy atut. Ośrodek łączy funkcję komfortowego noclegu z bezpośrednim dostępem do najciekawszych atrakcji regionu: rzeki, lasu, szlaków pieszych i rowerowych.
Na terenie resortu znajduje się plaża rzeczna nad Wartą, z której można wejść prosto do wody lub wyruszyć na spływ kajakowy. Resort organizuje spływy z dowozem kajaków – trasa prowadzi Wielkim Łukiem Warty, mijając po drodze Górę św. Genowefy, Granatowe Źródła i zabytkowy młyn w Kępowiźnie. Spod samego ośrodka biegnie też Szlak Przełomu Warty – malownicza ścieżka wzdłuż rzeki prowadząca do Granatowych Źródeł.
Baza noclegowa obejmuje apartamenty całoroczne, domki mobilne, apartamenty wakacyjne, domki letniskowe i przyczepy kempingowe – łącznie kilkadziesiąt jednostek. Do tego spa, sezonowa gastronomia nad plażą i rozległy, zielony teren, który sprawdza się zarówno dla rodzin z dziećmi, jak i dla osób szukających spokoju. Centralne położenie w Polsce oznacza, że dojazd z większości dużych miast zajmuje porównywalny czas.
Załęczański Park Krajobrazowy – przyroda, jakiej nie spodziewasz się w łódzkim
Załęczański Park Krajobrazowy, utworzony w 1978 roku jako jeden z pierwszych w Polsce, chroni jurajski krajobraz Wyżyny Wieluńskiej i przełomowy odcinek Warty. Najważniejszym elementem parku jest Wielki Łuk Warty – blisko 40-kilometrowe zakole, w którym rzeka płynie dzikim, nieuregulowanym korytem, wcinając się w wapienne skały i tworząc głębokie przełomy z krawędziami sięgającymi 60 metrów.
Najciekawsze przyrodnicze atrakcje parku to:
Góra św. Genowefy – najbardziej na północ wysunięty ostaniec Jury Wieluńskiej, wznoszący się 25-metrową ścianą skalną nad doliną Warty; pomnik przyrody i punkt widokowy,
Granatowe Źródła – jedyne na Jurze Polskiej pulsujące źródła krasowe, w starorzeczu Warty; pomnik przyrody nieożywionej,
Rezerwat Przyrody „Węże" – góra Zelce z systemem dziesięciu jaskiń krasowych, murawami naskalnymi i populacjami nietoperzy,
Jaskinia Szachownica – największa jaskinia w parku, z korytarzami o łącznej długości ok. 1000 m, objęta rezerwatem geologicznym,
Żabi Staw – wysoko zawieszony nad doliną Warty zbiornik wody; pomnik przyrody,
Starorzecze Wronia Woda – we wnętrzu Wielkiego Łuku, dostępne pieszo lub rowerem od strony Piasków lub Bobrownik.
Park najlepiej zwiedzać pieszo, rowerem lub kajakiem – samochodem trudno dotrzeć do wielu miejsc, a to właśnie leśne ścieżki i perspektywa z poziomu wody dają pełny obraz tego krajobrazu. Na terenie parku wyznaczono kilka szlaków rowerowych, m.in. Szlak Nadwarciańskich Krajobrazów (31,9 km) prowadzący przez Starą Wieś, Bobrowniki i Załęcze Wielkie.
Wieluń – średniowieczne miasto z charakterem
Wieluń leży ok. 15 km od Załęczańskiego Parku Krajobrazowego i pełni rolę naturalnego punktu zaopatrzenia oraz kulturalnego uzupełnienia wypadu w naturę. Miasto ma rodowód sięgający XIII wieku – za Kazimierza Wielkiego było już stolicą ziemi wieluńskiej i ważnym punktem na szlaku bursztynowym.
Do najważniejszych zabytków Wielunia należą:
Brama Krakowska – jedyna zachowana brama miejska, symbol Wielunia; mieści dziś ekspozycje historyczne,
fragmenty XIV-wiecznych murów obronnych – widoczne w okolicach ul. Podwale i Królewskiej,
bazylika kolegiacka Bożego Ciała – XIV-wieczna gotycka świątynia, najstarszy kościół w mieście,
Muzeum Ziemi Wieluńskiej – w zabytkowym klasztorze Bernardynek z XVII wieku; wystawy archeologiczne od paleolitu po średniowiecze,
baszta „Męczarnia" – XIV/XV-wieczna wieża obronna, dawne więzienie i warsztat kata; dziś mieści ekspozycję historii uzbrojenia,
zabytkowa siedziba Starostwa Powiatowego – przebudowana z reliktów zamku kazimierzowskiego w latach 1837–1843,
Park im. Żwirki i Wigury z rzeźbą „Wieczna Miłość" autorstwa Wojciecha Siudmaka.
Wieluń ma też ogród botaniczny (ok. 10 ha na terenie Lasku Miejskiego) i skatepark. Miasto jest kompaktowe – główne zabytki można obejść pieszo w kilka godzin.
Okolice Wielunia – co warto zobaczyć w promieniu 30 km
Bliższe okolice Wielunia kryją kilka miejsc, które uzupełniają wizytę w mieście i parku krajobrazowym. Warto je wpleść w plan dnia, zwłaszcza podróżując rowerem lub samochodem.
Muzeum Wnętrz Dworskich w Ożarowie to oddział Muzeum Ziemi Wieluńskiej, urządzony w XVIII-wiecznym dworze szlacheckim. We wnętrzach zaaranżowano salon kominkowy, salonik myśliwski, jadalnię, buduar, gabinet i sypialnie – całość daje wgląd w codzienność polskiej szlachty. Dworek otacza park z basztą widokową, dostępną po rewitalizacji zakończonej w 2023 roku. W pobliżu stoi też wiatrak koźlak z 1914 roku – jeden z niewielu zachowanych w regionie.
Wokół Wielunia rozrzucone są drewniane kościoły – w Gaszynie, Grębieniu i Popowicach. Każdy z nich to przykład lokalnej tradycji budownictwa sakralnego, a ich kameralna skala kontrastuje z gotycką bryłą wieluńskiej bazyliki.
Na wschodnim krańcu regionu leży Działoszyn – punkt startu spływów kajakowych Wielkim Łukiem Warty. W okolicach Działoszyna warto zobaczyć wapienniki w Raciszynie i Lisowicach – zabytkowe piece do wypału wapna, z charakterystycznymi ceglanymi kominami, które jeszcze kilkadziesiąt lat temu były powszechnym elementem krajobrazu.
Szlak Jury Wieluńskiej – 113 km z Wielunia do Częstochowy
Szlak Jury Wieluńskiej (oznaczony na czerwono) łączy Wieluń z Częstochową i liczy 113 km. Prowadzi przez tereny Załęczańskiego Parku Krajobrazowego, mijając po drodze Sanktuarium Ojca Pio w Mirowie, wapienniki w Raciszynie, kamieniołom w Lisowicach oraz rezerwat „Węże". Szlak stanowi kontynuację jurajskiego Szlaku Orlich Gniazd i nadaje się zarówno do pieszych wędrówek, jak i do pokonania rowerem.
Dla osób, które nie planują przejść całej trasy, dobrą opcją są jednodniowe odcinki – np. pętla przez Załęczański Park Krajobrazowy z Wielunia do Załęcza Wielkiego i z powrotem, lub trasa wzdłuż Warty z Działoszyna przez Bobrowniki do Starej Wsi.
Praktyczne informacje
Wieluń leży przy drodze krajowej nr 8 (dawna „ósemka") i jest dobrze skomunikowany z Łodzią (ok. 100 km), Wrocławiem (ok. 150 km) i Częstochową (ok. 80 km), ale także Katowicami. Do Warszawy i Krakowa dystans jest większy, ale wciąż mieści się w 3–4 godzinach jazdy samochodem.
Najlepszy czas na wizytę to okres od maja do września – wtedy działają spływy kajakowe (te wyjątkowo od kwietnia do października), szlaki rowerowe są w pełni przejezdne, a plaża nad Wartą zaprasza do kąpieli. Wiosną i jesienią region jest spokojniejszy, ale równie atrakcyjny krajobrazowo, zwłaszcza dla piechurów, grzybiarzy, wędkarzy i rowerzystów.
