Atrakcje w województwie łódzkim – co warto zobaczyć

Województwo łódzkie ma opinię regionu przejazdowego – tego, przez który jedzie się gdzie indziej. To opinia nieaktualna i krzywdząca, bo w promieniu stu kilkudziesięciu kilometrów od Łodzi mieszczą się rzeczy, których w innych częściach Polski trzeba szukać osobno: dziki, przełomowy odcinek dużej rzeki, jurajskie skały i jaskinie, krasowe źródła, gotyckie zamki, romańska kolegiata, termy i jedno z najlepiej zachowanych osiedli fabrycznych w Europie. Region nie jest zadeptany przez turystów, co oznacza krótsze kolejki, tańsze noclegi i krajobraz, który wciąż wygląda jak swój własny. Ten przewodnik zbiera konkretne miejsca – zaczynając od południowo-zachodniego krańca województwa, gdzie leży jego najciekawszy przyrodniczo zakątek.

Resort Stara Wieś – baza wypadowa nad Wartą

Resort Stara Wieś leży w Załęczu Małym, tuż nad Wartą, w samym środku Załęczańskiego Parku Krajobrazowego. To położenie jest jego głównym atutem: ośrodek nie stoi obok atrakcji regionu, tylko w środku najcenniejszej z nich. Rzeka, las, szlaki piesze i rowerowe zaczynają się tuż za bramą, a wiele miejsc w parku jest po prostu niedostępnych samochodem – nocleg w środku parku zmienia więc nie tylko wygodę, ale i zakres tego, co da się zobaczyć.

Noclegi – od kempingu po apartamenty całoroczne

Baza noclegowa obejmuje apartamenty całoroczne, domki mobilne, apartamenty wakacyjne, domki letniskowe i przyczepy kempingowe – łącznie kilkadziesiąt jednostek w kilku standardach. Do tego spa, sezonowa gastronomia nad plażą i rozległy, zielony teren, po którym dzieci mogą poruszać się swobodnie.

Apartamenty całoroczne oznaczają, że ośrodek działa poza sezonem. Jesienią i wiosną dolina Warty jest wyraźnie cichsza, a krajobraz – zwłaszcza przy porannych mgłach nad rzeką – bywa ciekawszy niż w pełni lata. To dobry moment dla piechurów, grzybiarzy, wędkarzy i rowerzystów.

Dlaczego to dobra baza na cały region

Centralne położenie w Polsce sprawia, że dojazd z Warszawy, Krakowa, Wrocławia czy Śląska zajmuje porównywalny czas, a z Łodzi to ok. 120 km i mniej więcej półtorej do dwóch godzin jazdy. Z ośrodka blisko jest do Wielunia (ok. 15 km), Działoszyna i całej ziemi wieluńskiej, a Częstochowa i początek Szlaku Orlich Gniazd leżą w zasięgu jednodniowego wypadu. Dla kogoś, kto chce poznać województwo łódzkie od strony przyrody, a nie tylko postindustrialnej Łodzi, to najlogiczniejszy punkt startowy.

Załęczański Park Krajobrazowy – przyroda, jakiej nie spodziewasz się w łódzkiem

Załęczański Park Krajobrazowy utworzono w 1978 roku jako pierwszy w centralnej Polsce. Chroni jurajski krajobraz Wyżyny Wieluńskiej i przełomowy odcinek Warty, zajmuje 14 750 ha powierzchni plus 12 010 ha otuliny, a lasy pokrywają blisko połowę jego obszaru. To ostatnie, najbardziej wysunięte na północ ogniwo systemu jurajskich parków krajobrazowych – Jura Polska nie kończy się pod Częstochową, tylko właśnie tutaj.

Najważniejszym elementem parku jest Wielki Łuk Warty – blisko 40-kilometrowe zakole, w którym rzeka płynie dzikim, nieuregulowanym korytem, wcinając się w wapienne skały i tworząc trzy przełomy: Działoszyński, Załęczański i Krzeczowski, z krawędziami sięgającymi 60 metrów. Warta silnie tu meandruje, odcina starorzecza i tworzy wyspy oraz łachy.

Najciekawsze miejsca w parku

• Góra św. Genowefy – najbardziej na północ wysunięty ostaniec Jury Wieluńskiej, wznoszący się 25-metrową ścianą skalną nad doliną Warty; pomnik przyrody i punkt widokowy

• Granatowe Źródła – jedyne na Jurze Polskiej pulsujące źródła krasowe, w starorzeczu Warty; pomnik przyrody nieożywionej

• Rezerwat przyrody „Węże" – góra Zelce z systemem dziesięciu jaskiń krasowych, murawami naskalnymi i populacjami nietoperzy; w jaskiniach odkryto cenne dla nauki szczątki ssaków z pliocenu

• Jaskinia Szachownica – największa jaskinia w parku, z korytarzami o łącznej długości ok. 1000 m, objęta rezerwatem geologicznym

• Żabi Staw – zbiornik wodny wysoko zawieszony nad doliną Warty; pomnik przyrody

• Starorzecze Wronia Woda – we wnętrzu Wielkiego Łuku, dostępne pieszo lub rowerem od strony Piasków lub Bobrownik

• Rezerwat „Bukowa Góra" – fragment naturalnej buczyny, rzadkość w tej części kraju

• Kurhany książęce w Przywozie – cmentarzysko z II–IV w. n.e., połączone z siecią szlaków czarnym Szlakiem Kurhanów Książęcych (5,5 km)

Szlaki – pieszo, rowerem i kajakiem

Park najlepiej zwiedzać pieszo, rowerem lub kajakiem. Samochodem trudno dotrzeć do wielu miejsc, a leśne ścieżki i perspektywa z poziomu wody dają pełniejszy obraz tego krajobrazu.

Główne trasy piesze to Szlak Jury Wieluńskiej (113 km, czerwony, z Wielunia do Częstochowy, stanowiący kontynuację Szlaku Orlich Gniazd), Szlak Przełomu Warty przez Wyżynę Wieluńską (23,5 km, żółty) oraz Szlak Rezerwatów Przyrody (niebieski), prowadzący m.in. przez rezerwaty „Węże" i „Szachownica". Rowerzystom park oferuje kilka oznakowanych pętli, w tym Szlak Nadwarciańskich Krajobrazów (31,9 km) i Szlak Załęczańskim Łukiem Warty (25,6 km). Dla kajakarzy podstawową trasą jest odcinek Wielkiego Łuku ze startem w Działoszynie.

Ziemia wieluńska – zabytki, wapienniki i drewniane kościoły

Wieluń leży ok. 15 km od parku i pełni rolę naturalnego zaplecza wypadu w przyrodę. Miasto ma rodowód sięgający XIII wieku, a za Kazimierza Wielkiego było stolicą ziemi wieluńskiej i punktem na szlaku bursztynowym. Do najważniejszych zabytków należą Brama Krakowska – jedyna zachowana brama miejska, fragmenty XIV-wiecznych murów obronnych, gotycka bazylika kolegiacka Bożego Ciała, Muzeum Ziemi Wieluńskiej w klasztorze Bernardynek oraz baszta „Męczarnia" z ekspozycją historii uzbrojenia.

W okolicy warto zobaczyć Muzeum Wnętrz Dworskich w Ożarowie, urządzone w XVIII-wiecznym dworze szlacheckim, z parkiem i basztą widokową, a obok wiatrak koźlak z 1914 roku. Rozrzucone wokół Wielunia drewniane kościoły w Gaszynie, Grębieniu i Popowicach tworzą osobny, kameralny szlak. Na wschodnim krańcu regionu leży Działoszyn – punkt startu spływów Wielkim Łukiem Warty – a w jego okolicach zachowały się wapienniki w Raciszynie i Lisowicach, zabytkowe piece do wypału wapna z charakterystycznymi ceglanymi kominami.

Łódź – postindustrialne serce regionu

Stolica województwa zasługuje na dwa dni i ma jedną z najciekawszych ofert miejskich w kraju, ale w skali regionu jest tylko jednym z kierunków. Najważniejsze punkty to ulica Piotrkowska z podwórkami i Aleją Gwiazd, Manufaktura wraz z Pałacem Izraela Poznańskiego i Muzeum Miasta Łodzi, Księży Młyn – najlepiej zachowane osiedle robotnicze w Polsce, EC1 Łódź z centrum nauki i planetarium oraz Orientarium ZOO Łódź z podwodnymi tunelami. Dla szukających zieleni – Las Łagiewnicki, jeden z największych lasów miejskich w Europie, z kąpieliskiem Arturówek.

Dolina Pilicy – Tomaszów, Sulejów i Spała

Drugi mocny przyrodniczo rejon województwa leży na wschodzie. Rezerwat Niebieskie Źródła pod Tomaszowem Mazowieckim chroni wywierzyska krasowe o wodzie w błękitno-zielonym odcieniu, a nieopodal znajdują się Groty Nagórzyckie – podziemna trasa turystyczna o długości ok. 160 m w wyrobiskach dawnej kopalni piasku szklarskiego. Naprzeciwko rezerwatu działa Skansen Rzeki Pilicy z drewnianym młynem wodnym.

Zalew Sulejowski, powstały przez spiętrzenie Pilicy zaporą w Smardzewicach, to największy zbiornik tej części kraju, z plażami, molo i strefą ciszy wykluczającą sporty motorowodne. W okolicy warto zobaczyć opactwo cystersów w Sulejowie-Podklasztorzu, Ośrodek Hodowli Żubrów w Smardzewicach, Spałę z jej leśnym mikroklimatem, poniemiecki schron kolejowy w Konewce o długości 380 metrów oraz ruiny zamku i romański kościół św. Idziego w Inowłodzu.

Zamki, pałace i termy województwa łódzkiego

• Uniejów – gotycki zamek arcybiskupi i termy z wodami geotermalnymi, jeden z najpopularniejszych kierunków weekendowych w regionie

• Nieborów i Arkadia – barokowa rezydencja z końca XVII wieku projektu Tylmana z Gameren i sąsiadujący z nią romantyczny ogród

• Łęczyca i Tum – zamek królewski Kazimierza Wielkiego, romańska kolegiata z XII wieku i zrekonstruowane grodzisko

• Zamek w Oporowie – późnogotycka rezydencja obronna otoczona fosą i parkiem krajobrazowym

• Piotrków Trybunalski – zamek królewski i jedno z najlepiej zachowanych starych miast w regionie

Atrakcje dla rodzin z dziećmi

Poza kajakami i plażą nad Wartą region ma kilka mocnych punktów pod kątem rodzinnym. Zoo Safari Borysew pozwala oglądać zwierzęta z pojazdu, Mandoria w Rzgowie to park rozrywki stylizowany na miasteczko przygód, a Góra Kamieńsk koło Bełchatowa łączy stok narciarski zimą z torem saneczkowym i ponad 60 km tras rowerowych latem – w komplecie z punktem widokowym na odkrywkę i interaktywną ekspozycją PGE Giganty Mocy. Miłośnikom kolei zostają Skansen Lokomotyw w Zduńskiej Woli-Karsznicach i Rogowska Kolej Wąskotorowa, a zwolennikom folkloru – skansen w Maurzycach pod Łowiczem.